Zoek
Sluit dit zoekvak.

Veldhovens geweten

Veldhovens geweten is een artikelreeks in het Veldhovens Weekblad over bijzonder Veldhovens erfgoed.

We goan wir rommelen in ’t gat

“Daorvan wordt m’n vadder altè zo lekker zat” zingen de Plekkertjes in 1975 o.l.v. Jeugdprins Toppelino (Frans Schellekens) en de Plekkers o.l.v. Prins Moeschtasj (Rinus Camps, 22 jaar later ook ZDH Prins Moustache van Rommelgat). Ongeveer 50 jaar later worden in november 2023 Nicole Theuns en Maartje Kapteijns geïnstalleerd als HDH Prins Riccioli Rosa en HDH Jeugdprinses Maartje d’n Vurste van Rommelgat!

Veldhovens eerste carnavalscomité
Maar ongeveer 11 jaar eerder staan Sjef Eikemans en Sjef Smolders aan de wieg van het Veldhovense carnaval. Het door hen in 1961 op het verzoek van de gemeente opgerichte organiserend comité geeft zichzelf de naam van ‘de Frotters’. Deze naam wordt ontleend aan de toen nog bloeiende sigarenindustrie; men noemt iemand die hierin werkzaam is unne Frotter. Veldhoven wordt ‘Frottersgat’ en het carnavalskrantje voor heel Veldhoven krijgt de naam ‘de Frotter’.

De eerste Prins Carnaval: Sjef Eikemans alias Prins Dèkos
Sjef Eikemans is in 1962 de eerste carnaval en daarna het tweede carnavalsjaar in 1963 Prins Dèkos. Het jaar daarna word Sjef Smolders Prins Smoltifa van Frottersgat. Gemeentesecretaris Frans van de Weijden zegt later dat als hij geweten had dat Sjef Smolders diverse jaren naar ‘Kölner Karneval’ geweest is, Sjef Eikemans dan geen Prins Carnaval zou zijn geworden. Want Sjef Smolders is namelijk een echte Veldhovense en Sjef Eikemans is eigenlijk maar ‘import’. Alleen als in Aachen de pokken uitbreken gaat Sjef Smolders niet naar Keulen; hij wil geen risico lopen dat hij met ziektes thuis komt. Sjef Eikemans vraagt hem dan namens Meerveldhoven bij het nieuwe carnavalscomité te komen.

Het rommelt in het Frottersgat
Op 7 oktober 1964 deelt het bestuur van het ‘Overkoepelde Orgaan’ der Carnavalsverenigingen in de Gemeente Veldhoven ‘de Frotters’ mede “dat zij niet meer in staat zijn hun taak als ‘Overkoepelde Orgaan’ uit te voeren en dat zij hun functies hebben neergelegd”. Tevens hebben zij een nieuwe Carnavalsvereniging opgericht onder de naam ‘de Frotters’! De gezamenlijke Carnavalsverenigingen tekenen protest aan tegen de ze gang van zaken: zij vinden dat de naam ‘de Frotters’ is voorbehouden aan het ‘Overkoepelde Orgaan’ en niet door een willekeurige vereniging mag worden gebruikt. Tevens zijn zij van mening dat alle bescheiden en eventuele bezittingen voorlopig overgedragen moeten worden aan de afdeling ‘Culturele Zaken’ van de gemeente.

Hoogtijdagen
Hun hoogtijdagen beleven ‘de Frotters’ tussen 1970 en 1990 o.l.v. Pim de Groot. De vereniging levert diverse prinsen voor Rommelgat: Sjef Eikemans (Prins Dèkos 1962, 1963), Sjef Smolders (Prins Smoltifa 1964 en Prins Sjef d´n Urste 1970), Pim de Groot (Prins Wieanders 1988), Gerard Slegers (Prins Magnus 1995).

Nieuwe gemeentelijk carnavalscomité
De gemeente ziet de noodzaak in van een overkoepelend organiserend comité om de Veldhovense carnavalszaken centraal te organiseren. Daarom wordt in 1965 wederom onder gemeentelijke leiding een nieuw Komité ter Organisatie van het Veldhovense Karnaval (KOK) benoemd. In dat comité zit een afgevaardigde van elke carnavalsvereniging in Veldhoven. In 1968 zal dit ‘Samenwerkings Organisatie Karnaval’ (SOK) worden en in 1998 ‘Stichting Organisatie Karnaval’ (SOK). De nieuwe carnavalsnaam voor Veldhoven wordt ‘Rommelgat’ en het carnavalskrantje krijgt de naam ‘de Rommelpot’. Een rommelpot of foekepot is een oud volksmuziekinstrument. Het instrument bestaat uit een conservenblik met een varkensblaas erover gespannen, stevig vastgezet met touw of een elastiek. De varkensblaas wordt gevouwen rondom een riet of een stokje. Door het stokje door de hand te bewegen, ontstaat een rommelend geluid. “Rommelpotterij, rommelpotterij, gif me unne cent, dan gao ik vurbij. Gif me nun appel of un peer, dan kom ik ut hele jaor niet meer”

Destijds telt Veldhoven de volgende carnavalsverenigingen: de Brassers, de Bremkaters, de Drupneuzen, de Foekepotters, de Frotters, de Gersteknaauwers, de Heikneuters, de Hofnarren, de Kwakzalvers, de Narren, de Pintewippers, de Platzakken, de Plekbroeken, de Plekkers, de Ploepers, de Sprinkhanen, de Teuten, de Teuters, de Uitslovers, ‘t Vèrreke, de Vilders, de Wippers.

Foto: Sjef Eikemans in 1962 als Prins Dèkos en Tinus van Rooij die de orde handhaaft! (Foto Erfgoedhuis Veldhoven)

MEER ARTIKELEN

Het verdwenen schilderij

Eeuwenlang heeft in de R.K. pastorie van Veldhoven-Dorp een schilderij gehangen waarop de familie Bertrandt staat afgebeeld. Naar één van de afgebeelde familieleden – Carolus Bertandt – is in Veldhoven in 1967 een straat vernoemd, de Pastoor Bertrandstraat. Tegenwoordig hangt het schilderij in de abdij van Postel.

Lees meer

KPJ Sportdagen van weleer

De KPJ (Katholieke Plattelands Jongeren) is in de jaren twintig van de vorige eeuw ontstaan uit de Rooms Katholieke Jonge Boerenstand (RKJB) en de Boerinnen Jeugd Bond (BJB). De activiteiten zijn destijds gericht op het kunnen runnen van een boerderij of een tuinderij, maar ook sportdagen, zomerkampen en ploegwedstrijden.

Lees meer

Soldaten in de Kempen

Ze waren welkome gasten in september 1944, maar in de loop van haar geschiedenis heeft de Kempen ook veel last gehad van legers die door de regio trokken en er huis hielden.

Lees meer

“It is mei sizzen net to dwaen”

Merefelt, hoogste etage, uitzicht over Veldhoven. Ideaal voor een ‘starter’ op de woningmarkt, maar ook voor een moeder en oma van 98. Sjoerdje Beerens – ze leefde in drie culturen – voelt zich er thuis. Zij vertelt waarom.

Lees meer

Extreem weer in Veldhoven: dakstro als veevoer

We klagen graag over het weer: te heet, te nat, te koud, te droog. Afgelopen winter stond in het teken van de wateroverlast. Overheidsmaatregelen vangen dan de ergste schade op zodat de lasten voor de burger worden beperkt. In het verleden waren de klappen groter.

Lees meer

Op de markt is een gulden…

“Uiteraard is er een gemeentelijk Marktreglement,” zegt marktmeester Jeroen Sanders van de weekmarkt in het Citycentrum. “Maar de gezamenlijke marktkooplui hebben ook met elkaar praktische afspraken gemaakt. Zij kennen de regels en weten wat werkt in de praktijk.

Lees meer

D’r is gin schonder plekske op de wirreld

Ieder jaar vindt in Nederland op 11 november een aardverschuiving plaats. Vanaf die datum worden veel plaatsen opeens aangeduid met een bijnaam, en dat blijft dan zo tot en met carnaval. De carnavalsnaam voor Veldhoven wordt ‘Rommelgat’ en het carnavalskrantje krijgt de naam ‘de Rommelpot’.

Lees meer

Ongenode buitenlandse gasten en petazzi

Stel je voor: de gemeente laat weten dat zij vanwege een ernstig woningtekort jouw huis heeft aangewezen voor huisvesting van vier mannen. Niemand wacht op zo’n toewijzing. In de oorlog was dat een normale procedure.

Lees meer

De eerste generatie Oekraïnse migranten

Migranten staan hoog genoteerd in de politieke agenda. Sommige Veldhovenaren boden en bieden onderdak aan Oekraïners. Hoe ging en gaat Veldhoven om met deze buitenlanders? Erfgoedhuis Veldhoven vraagt Veldhovenaren naar hun ervaringen als migrant of nauw betrokkene bij migratie.

Lees meer

Ploegwedstrijden, levende historie

Ploegwedstrijden zijn in Veldhoven al vele decennia een begrip. In 2023 werd aan de Oerse Baan de 67e editie gehouden. Bij de eerste wedstrijd in 1957 zijn het de paarden die de ruime overhand hebben: in Zeelst zijn er destijds maar twee boeren die een trekker hebben.

Lees meer

Weversliedjes

Dat hand- of huiswevers een armoedig bestaan hadden blijkt uit officiële stukken maar ook uit liedjes uit die tijd. In 1834 staan er in Zeelst 49 huizen waarvan bekend is dat de eigenaar wever van beroep is. De landmeter van het kadaster tekent hierbij aan dat het om slecht gebouwde huizen gaat waar de linnen- en pellenwevers wonen

Lees meer

Koning Klant werd praktisch

“Het gat van Veldhoven is gedicht” meldde het Eindhovens dagblad op 29 september 1978, daags na de officiële opening van het Citycentrum. De eerste fase van een stedelijke ontwikkeling die op 19 oktober 1983 werd voortgezet met de afronding van de tweede fase, 40 jaar geleden.

Lees meer

De Onze Lieve Vrouwedijk versus De Run 5100

Soms gaan straatnamen heel lang mee. In wat sinds 1921 de gemeente Veldhoven is, komen we in de 16e eeuw straatnamen tegen die we nog herkennen: Sittersewech, Eyndhovesche wech, Muggenhoelstraet. Een straatnaam met een lange geschiedenis en een bijzondere status is de Onze Lieve Vrouwedijk.

Lees meer

Een donderslag bij heldere hemel

Op de zonnige ochtend van zondag 17 september 1944 wordt de bevolking van het kerkdorp Zeelst opgeschrikt door een geallieerd bombardement. Bij het bombardement zijn 19 burgerslachtoffers te betreuren. Nog ieder jaar worden op 17 september de slachtoffers herinnerd en herdacht.

Lees meer