Zoek
Sluit dit zoekvak.

Veldhovens geweten

Veldhovens geweten is een artikelreeks in het Veldhovens Weekblad over bijzonder Veldhovens erfgoed.

Soldaten in de Kempen

In de loop van haar geschiedenis heeft de Kempen veel last gehad van legers die door de regio trokken en er huis hielden.

Ooggetuige Kapitein Cannegieter over de Tiendaagse Veldtocht in 1831
Binnen de stad gekomen, zag ik hoe soldaten te keer gingen. Overal hoorde men het rinkink der ingebroken glazen, overal het bonzen op deuren en kasten. In een kantoor had men de kasten opengebroken, de boeken en papieren werden vernield en op de straat gesmeten. Onze schutters hielden wij nog in toom, totdat wij rust kregen. Daarna bestormden ook zij de winkels, haalden er uit wat zij hebben wilden, sloegen deuren en vensters in en ruïneerden wat zij maar konden.
De Tiendaagse Veldtocht van 2 tot 12 augustus 1831 was een actie van koning Willem I om de Belgische Opstand te onderdrukken. Hoewel die opzet slaagde, verkreeg België zijn soevereiniteit door de dreiging van Franse militaire steun. Het leger van 30.000 soldaten is gelegerd in de Kempen. Kapitein arts Cannegieter van een Fries Regiment verblijft in 1831 in het Trapjeshuis aan de Kapelstraat-Noord. Hij heeft van de veldtocht een verslag gemaakt, dat bewaard is gebleven.

Plunderen op het Akkereind
Op 10 augustus 1702 trekken plunderende en vernielende troepen door Zeelst. De getaxeerde schade bedraagt 39.000 gulden. Op en neer trekkende soldaten tussen Riethoven en Gestel doorzoeken bijna dagelijks de woningen op het Akkereind. Er blijft de bewoners niets over “dan lege huizen en schuren en van kleren ontblote lichamen”.

Brandschatting
Begin 1700 wordt Dommelen geplunderd door Staatse troepen en later door Franse en Spaanse. Franse soldaten verwoesten de Stevertse watermolen in Steensel maar deze wordt snel weer opgebouwd. Eersel, Duizel en Steensel hebben een schade van 92.628 gulden.

In 1702 laten laten Franse en Staatse troepen een spoor van gigantische vernieling achter in Kempenland. Budel, Maarheeze, Mierlo, Geldrop, Dommelen, Steensel, Reusel worden geplunderd.

In november 1708 leggen de Fransen verscheidene Kempische dorpen, waaronder Veldhoven, een brandschatting op. Veldhoven, niet bij machte te betalen, ziet op 17 november 1708 twaalf woningen in vlammen opgaan, inclusief de R.K. en de protestantse pastorie. Beraamde schade: 25.573 gulden.

Maarten van Rossem
Vanaf 1478 wordt de Kempen geteisterd oor Gelrese invallen. De beruchte Maarten van Rossem trekt met zijn legers door de regio. Dorpen krijgen opdracht om de soldaten in te kwartieren, en eten, drinken en voer voor de paarden te leveren. Bovendien moeten zij hoge bedragen opbrengen om de kosten van de oorlog te financieren. In de jaren 1506, 1512 en vooral 1543 zijn die invallen op hun hevigst. Oerle wordt in 1543 door de “Brander” Maarten van Rossum en zijn roofzuchtige benden totaal afgestookt en krijgt een brandschatting van 2.500 gulden opgelegd.

Tijdens de tachtig jarige oorlog van 1568 tot 1648 tussen de Staatsgezinde Hollanders en de Spanjaarden verliest Oerle 100 huizen, in Eindhoven blijven van de 450 woningen er 40 gespaard. In 1672 vallen de Fransen de Kempen binnen. Als alle huizen branden, vertrekt het leger met geroofde kleding, meubels, vee en graanvoorraden. De overlevenden rest niets anders dan te gaan bedelen.

Militair hospitaal verplaatst
Voerlieden uit Zeelst helpen in 1746 bij het verplaatsen van het militaire hospitaal van Woensel naar Maarheeze. Zij worden ingehuurd omdat zij ook als gids kunnen dienen. Toch blijven de meeste dorpen berooid achter, omdat zij gedwongen worden een bijdrage te leveren aan de oorlogskosten.

Welkom
Maar soldaten kunnen ook met veel vreugde ontvangen worden zoals tijdens de bevrijding van Veldhoven in september 1944.

Foto: Welkome gasten op de Heerseweg in Veldhoven in 1944.

Leer meer over de geschiedenis van Veldhoven
Het Erfgoedhuis Veldhoven wil belangstelling wekken en kennis vastleggen over de historie van Veldhoven en haar bewoners. Wellicht vind je er antwoorden op vragen over uw persoonlijke geschiedenis. U bent welkom in onze heemkamer in de bibliotheek op donderdag en zaterdagmorgen van 10.30 tot 12.00 uur.

MEER ARTIKELEN

Het verdwenen schilderij

Eeuwenlang heeft in de R.K. pastorie van Veldhoven-Dorp een schilderij gehangen waarop de familie Bertrandt staat afgebeeld. Naar één van de afgebeelde familieleden – Carolus Bertandt – is in Veldhoven in 1967 een straat vernoemd, de Pastoor Bertrandstraat. Tegenwoordig hangt het schilderij in de abdij van Postel.

Lees meer

KPJ Sportdagen van weleer

De KPJ (Katholieke Plattelands Jongeren) is in de jaren twintig van de vorige eeuw ontstaan uit de Rooms Katholieke Jonge Boerenstand (RKJB) en de Boerinnen Jeugd Bond (BJB). De activiteiten zijn destijds gericht op het kunnen runnen van een boerderij of een tuinderij, maar ook sportdagen, zomerkampen en ploegwedstrijden.

Lees meer

“It is mei sizzen net to dwaen”

Merefelt, hoogste etage, uitzicht over Veldhoven. Ideaal voor een ‘starter’ op de woningmarkt, maar ook voor een moeder en oma van 98. Sjoerdje Beerens – ze leefde in drie culturen – voelt zich er thuis. Zij vertelt waarom.

Lees meer

Extreem weer in Veldhoven: dakstro als veevoer

We klagen graag over het weer: te heet, te nat, te koud, te droog. Afgelopen winter stond in het teken van de wateroverlast. Overheidsmaatregelen vangen dan de ergste schade op zodat de lasten voor de burger worden beperkt. In het verleden waren de klappen groter.

Lees meer

Op de markt is een gulden…

“Uiteraard is er een gemeentelijk Marktreglement,” zegt marktmeester Jeroen Sanders van de weekmarkt in het Citycentrum. “Maar de gezamenlijke marktkooplui hebben ook met elkaar praktische afspraken gemaakt. Zij kennen de regels en weten wat werkt in de praktijk.

Lees meer

D’r is gin schonder plekske op de wirreld

Ieder jaar vindt in Nederland op 11 november een aardverschuiving plaats. Vanaf die datum worden veel plaatsen opeens aangeduid met een bijnaam, en dat blijft dan zo tot en met carnaval. De carnavalsnaam voor Veldhoven wordt ‘Rommelgat’ en het carnavalskrantje krijgt de naam ‘de Rommelpot’.

Lees meer

Ongenode buitenlandse gasten en petazzi

Stel je voor: de gemeente laat weten dat zij vanwege een ernstig woningtekort jouw huis heeft aangewezen voor huisvesting van vier mannen. Niemand wacht op zo’n toewijzing. In de oorlog was dat een normale procedure.

Lees meer

De eerste generatie Oekraïnse migranten

Migranten staan hoog genoteerd in de politieke agenda. Sommige Veldhovenaren boden en bieden onderdak aan Oekraïners. Hoe ging en gaat Veldhoven om met deze buitenlanders? Erfgoedhuis Veldhoven vraagt Veldhovenaren naar hun ervaringen als migrant of nauw betrokkene bij migratie.

Lees meer

We goan wir rommelen in ’t gat

Het door Sjef Eikemans en Sjef Smolders in 1961 op het verzoek van de gemeente opgerichte organiserend comité geeft zichzelf de naam van ‘de Frotters’, ontleend aan de toen nog bloeiende sigarenindustrie; men noemt iemand die hierin werkzaam is unne Frotter.

Lees meer

Ploegwedstrijden, levende historie

Ploegwedstrijden zijn in Veldhoven al vele decennia een begrip. In 2023 werd aan de Oerse Baan de 67e editie gehouden. Bij de eerste wedstrijd in 1957 zijn het de paarden die de ruime overhand hebben: in Zeelst zijn er destijds maar twee boeren die een trekker hebben.

Lees meer

Weversliedjes

Dat hand- of huiswevers een armoedig bestaan hadden blijkt uit officiële stukken maar ook uit liedjes uit die tijd. In 1834 staan er in Zeelst 49 huizen waarvan bekend is dat de eigenaar wever van beroep is. De landmeter van het kadaster tekent hierbij aan dat het om slecht gebouwde huizen gaat waar de linnen- en pellenwevers wonen

Lees meer

Koning Klant werd praktisch

“Het gat van Veldhoven is gedicht” meldde het Eindhovens dagblad op 29 september 1978, daags na de officiële opening van het Citycentrum. De eerste fase van een stedelijke ontwikkeling die op 19 oktober 1983 werd voortgezet met de afronding van de tweede fase, 40 jaar geleden.

Lees meer

De Onze Lieve Vrouwedijk versus De Run 5100

Soms gaan straatnamen heel lang mee. In wat sinds 1921 de gemeente Veldhoven is, komen we in de 16e eeuw straatnamen tegen die we nog herkennen: Sittersewech, Eyndhovesche wech, Muggenhoelstraet. Een straatnaam met een lange geschiedenis en een bijzondere status is de Onze Lieve Vrouwedijk.

Lees meer

Een donderslag bij heldere hemel

Op de zonnige ochtend van zondag 17 september 1944 wordt de bevolking van het kerkdorp Zeelst opgeschrikt door een geallieerd bombardement. Bij het bombardement zijn 19 burgerslachtoffers te betreuren. Nog ieder jaar worden op 17 september de slachtoffers herinnerd en herdacht.

Lees meer