Gemeentelijke monumenten

Nieuwe Kerkstraat 30

Situering
De woning ligt aan de Nieuwe Kerkstraat, de oude doorgaande verbindingsroute van Oerle naar Zeelst. De rechthoekige hoofdmassa is met de nok evenwijdig aan de weg gelegen. De forse laanbeplanting van de Nieuwe Kerkstraat draagt bij aan de statigheid van de panden aan die weg. Klik op de foto voor grotere weergave.

Geschiedenis
Op 29 november 1909 koopt hoofdonderwijzer Johannes Arnoldus de Bont (1847-1926) op een veiling voor 190 gulden een bouwperceel aan de Nieuwe Kerkstraat. Hij laat er een nieuwe, statige woning op bouwen. Het ontwerp in chaletstijl wordt toegeschreven aan de Bossche architect W. Th. van Aalst (1856-1927) die op dat moment ook als ontwerper is betrokken bij de bouw van een nieuwe kerk in Oerle.
In juni 1912 is de woning gereed want dan tekent het kadaster die in op een zogenaamde hulpkaart. De ongehuwde hoofdonderwijzer blijft er wonen tot zijn overlijden in 1926. Zijn erfgenamen verkopen de woning vervolgens ook door middel van een veiling.

Sociaal- en cultuurhistorisch belang
1. als herinnering aan de sociaal-maatschappelijke geschiedenis van de vooraanstaande burgerij uit begin 20e eeuw in Oerle.

Architectuur- en kunsthistorisch belang
1. als voorbeeld van de chaletstijl;
2. vanwege de gaafheid van de contour, massa, verhoudingen, openingen in de gevels en historische materialen;
3. vanwege de architectonische detailleringen van de woning waaronder decoratieve details in het metselwerk en gesmede gevelankers;

Stedenbouwkundig en landschappelijk belang
1. vanwege de markante ligging aan het lint van de Nieuwe Kerkstraat, met erfbegrenzing van hagen en laanbeplanting aan de straat;
2. als referentie aan de maat en schaal van de dorpsbebouwing in de eerste helft van de 20e eeuw.

Wil Coolen
De deskundige binnen het Erfgoedhuis op het gebied van het gebouwde cultuurhistorisch erfgoed is Wil Coolen.

Hij is een gepensioneerd bouwkundige die zijn opleiding heeft genoten aan de HTS in Tilburg. In deze en de komende nieuwsbrieven beschrijft hij steeds een van de gemeentelijke monumenten die in januari zijn aangewezen.

Het grootste deel van zijn werkzame leven heeft hij gewerkt als bouwkundige bij de gemeente Valkenswaard. Naast nieuwbouw had hij ook monumentenzorg in zijn portefeuille. Daarnaast is hij tien jaar lid geweest van de monumentencommissie van de gemeente Heeze-Leende en daarna nog twee jaar lid van de erfgoedcommissie van de A2-gemeenten (Cranendonk, Heeze-Leende en Valkenswaard).

Nog altijd is hij nauw betrokken bij de instandhouding van de monumentale Oude Begraafplaats in Valkenswaard. Sinds een paar jaar is hij ook lid van de monumentencommissie van Veldhoven waar hij naast zijn bouwhistorische ook zijn plaatselijke heemkundige kennis inbrengt.

Namens Erfgoedhuis Veldhoven verzorgt hij de inventarisatie van gebouwd erfgoed en doet voordrachten voor de aanwijzing van gemeentelijke monumenten. Die worden dan vervolgens voorzien van een advies van de monumentencommissie. Daarna volgt het formele, juridische deel van het aanwijzingsproces.

 

Kruisstraat 5

Dit gemeentelijk monument is markant gelegen in een (voormalige) bocht van de Kruisstraat in de kom van het oude dorp Zeelst en deel uitmakend van het lint van de historische doorgaande route naar Strijp.

Waarom monumentenzorg?

Deze vraag wordt soms terecht gesteld. Want wat we als samenleving doen en voorstaan moeten we ook kunnen beargumenteren.

Heerseweg 1

Wil Coolen beschrijft het voormalige gemeentehuis aan de Heerseweg 1. Het oude raadhuis maakt deel uit van dit historische ensemble dat sterk identiteitsbepalend is voor Veldhoven-Dorp.

Wat is een monument?

Die vraag is niet zo gemakkelijk te beantwoorden. Het woord ‘monument’ kent in onze taal immers meerdere betekenissen.