Veldhoven heeft onder de grond behalve zand en leem veel moois te bieden. Een bibliotheek vol verhalen vooral van toen. In het zogenaamde bodemarchief ligt de geschiedenis van de streek opgeslagen. Het bodemarchief is het geheel van eeuwenoude, onverstoorde archeologische sporen die in de bodem zijn achtergebleven. Daarom is archeologisch onderzoek vooraf verplicht. Opgravingen zijn verstoringen die onherstelbaar zijn. Zo verdwijnt bij het bouwrijp maken van een perceel in de Huysakkers een zelfgebouwde atoomschuilkelder.
Grond tussen 1832 en 1900
In het kadaster van 1832 beschrijft de landmeter in vijf klassen de kwaliteit van de grond die hij aantreft in palmen. Klasse 1, drie palmen, is dertig centimeter dik en geschikt als bouwland. De heidegebieden scoren klasse 5. Voor iedere klasse geldt een ander belastingtarief.
Belastingtarief
Al in de 18e eeuw zijn er in Veldhoven enkele veldovens, waar stenen gebakken worden. Tussen Veldhoven en Steensel ligt namelijk een leemlaag van 30 ha en een dikte van anderhalf tot wel vier meter. In de periode 1850 en 1900 komen er 23 verzoeken bij de gemeente binnen om een veldoven te mogen bouwen. Mensen vinden werk bij twee steenovens: de Heibloem en de Koraal.
Gerestaureerde grafheuvels
Grafheuvels (tumuli) zijn met mensen handen opgeworpen heuveltjes waaronder doden, of hun crematieresten (in urnen) begraven zijn. Ze verschijnen in het Neolithicum (2900-1700 v.Chr.) en bereiken hun hoogtepunt in de Bronstijd (1700-700 v.Chr.) Behalve dat er nieuwe grafheuvels gemaakt worden, vinden er ook bijzettingen plaats. Bekend zijn de urn van Toterfout en de pot, van de Hilversum cultuur, bij MFA midden gevonden.
Veldhoven kent diverse plaatsen met grafheuvels, o.a. Toterfout (4), Groote Aard (7) en Halfmijl (4). Daarnaast is er het afzonderlijke Lambertsbergje, gedateerd in het Neolithicum. Ook op vliegbasis Eindhoven is een grafheuvel gelokaliseerd uit de midden-bronstijd (1600-1000 v.Chr.).
Romeinse tijd 50 v.Chr. tot 400
In Veldhoven, op Heers en in de Huysackers zijn veel overblijfselen uit de Romeinse tijd opgegraven. Huisplattegronden, aardewerk, munten, godenbeeldjes en sieraden. In Oerle-Zuid wordt een dolium gevonden, een groot voorraadvat. Vermoedelijk doorkruist een Romeinse weg of route, die van de stad Tongeren (B) naar Rossum loopt, het grondgebied van Veldhoven.
Middeleeuwen
Opgravingen bewijzen dat het territorium van Veldhoven ook in de Middeleeuwen (500-1500) bewoond is geweest. In de Vroege Middeleeuwen (500-1000) koloniseren Merovingische boeren het gebied en stichten dorpen. Vermoedelijk is Meerveldhoven (omgeving Pietershoek-Polkestraat) oorspronkelijk zo’n vroegmiddeleeuwse nederzetting. In het Dr. Elsenpark wordt in 1955, een Merovingisch (7e -8e eeuw) grafveld gevonden. In de bodem rond het kerkgebouw van Oerle liggen de restanten van een woongebiedje uit de jaren 1000-1250. Aan het eind van de Middeleeuwen hebben de vier kerkdorpen samen 1262 inwoners verspreid over 54 nederzettingen.
Het bodemarchief verwijst naar ondergrondse sporen. Het historisch archief bevat alles wat er bovengronds te vinden is. Onder andere kerken, pastorieën, de villa’s van de textielbaronnen en hun bedrijven. De website van het Erfgoedhuis biedt vele mogelijkheden om informatie te vinden. Kijk maar eens bij: Witte gij ’t nog?
Zelf onder de grond?
Veldhoven kent vier katholieke kerkhoven, bij de kerken in Oerle, Zeelst, Veldhoven-Dorp en Meerveldhoven. In d’Ekker op de Oude Kerkhof liggen aanduidingen van de oorspronkelijke dodenakker van Veldhoven-Dorp. De Hoge Boght is een algemene begraafplaats annex crematorium.
Foto boven: Uit het Veldhovens bodemarchief: Merovingisch grafveld in de Huysackers.




























































































