Zoek
Sluit dit zoekvak.

Veldhoven onthuld

Veldhoven onthuld is een artikelreeks over markant Veldhovens erfgoed.

De Gender is een beekje van circa 15 km lang dat voor het grootste gedeelte over Veldhovens grondgebied stroomt. Het beekje ontspringt in het gehucht de Hees onder Steensel. Aanvankelijk is het een drassig slootje maar in Veldhoven is het een serieus beekje geworden. Via de golfbaan van Gendersteyn komt het Veldhoven binnen, duikt onder de Oeienbosdijk door en doet dan de Pegbroeken aan waar het geflankeerd wordt door een fraai wandelpad. Nabij de Plaatse gaat het beekje onder de Dorpstraat door en parallel aan de Dorpstraat en de Provincialeweg zoekt het dan haar weg naar Eindhoven waar het uiteindelijk in de Dommel uitmondt.

Voor veel Veldhovenaren van nu zal het misschien een betekenisloos stroompje zijn maar voor de ontwikkeling van Veldhoven is de Gender van belang geweest. Uitgaande van het Germaanse Gen(de)+r betekent Gender ‘het heldere, blinkende,  blanke water’. Het langzaam stromende, heldere water voorzag vanaf het midden van de 19e eeuw in een noodzakelijke behoefte van de eerste industrieën in Veldhoven-Dorp en Meerveldhoven. Er konden zich wasserijen, leerlooierijen en weverijen vestigen. Leerlooierijen hingen de huiden, gespannen tussen paaltjes, een veertiental dagen in de stroom van de Gender om ze daarna verder te bewerken. Bij weverijen werden de linnen lakens op het bleekveld gelegd. Het linnen werd gebleekt door de werking van zonlicht en water. Het linnen werd voortdurend nat gehouden door er met een spaan water over te gieten.

Aan de oever van de Gender kwam de waterranonkel veel voor, die in Veldhoven de Genderbloem werd genoemd.

foto: De Gender in de Pegbroeken. Foto: Henk Peters.

MEER VELDHOVEN ONTHULD

Het Klokmonument

De klok in het monument is een luidklok uit de H. Caeciliakerk. Zij is gegoten in 1801 en komt oorspronkelijk uit de kerktoren die tot 1834 op de Oude Kerkhof in d’Ekker stond.

Sint-Janstros Oerle

In Oerle wordt het feest van Sint-Jan de Doper al eeuwen gevierd. Vroeger met een bedevaart, nu met het wijden van de Sint-Janstros.

De Ginkgo biloba

In de achtertuin van de Oude Pastorie staat ook een monument en wel een groen monument, de Ginkgo biloba oftewel de Japanse notenboom.

Voormalige boerderij

Deze voormalige boerderij van het Noordbrabantse langgeveltype is op 8 mei 1967 ingeschreven als rijksmonument.

Fabrikantenwoning

Op Locht 18 staat een woonhuis dat herinnert aan de Veldhovense fabrikantentijd uit de tweede helft van de 19e eeuw.

De Brink van Zandoerle

Zandoerle is gebouwd rondom een beschermd historisch uniek dorpsgezicht. Een rechthoekig plein aan een doorgaande weg die van Oerle naar Knegsel leidt.

De Leeuwenhoff

Aan de Berkt 50 staat de eerste burgemeesterswoning van Oerle, genaamd De Leeuwenhoff. De eerste burgemeester van Oerle, Johannes van Sambeek, laat het in 1811 bouwen.

De Oude Kerkhof, d’Ekker

De Oude Kerkhof in de wijk d’Ekker is één van de oudste historische locaties in de gemeente Veldhoven. Eeuwenlang heeft daar de kerk van Veldhoven-Dorp/Zonderwijk gestaan.

Het Notarishuis

Eén van de oudste en meest karakteristieke panden in de gemeente Veldhoven.

De pastorie van Meerveldhoven

Wie is de ontwerper van de pastorie aan de Kapelstraat-Zuid? Het gemeentearchief en het parochiearchief geven geen uitsluitsel.

De Kers

Daar waar nu uitgaanscentrum De Kers staat, stond vroeger brouwerij/herberg ‘De drie zwaantjes’.

De Steenselse Hut

Locht 120 staat bij oudere Veldhovenaren bekend als de Steenselse Hut. In de 19e eeuw stond er een sobere hut die bewoond werd door de familie Van Ham.

Hendrik Willem Platteel

Dit in 1885 gebouwde pand werd in 1897 door Hendrik Willem Platteel gekocht die er een sigarenfabriekje begon.

J. Limpens Smederij

Smid Jan Limpens betrekt in 1922 met zijn echtgenote Maria Barbara Schoutissen vanuit Eindhoven dit woonhuis met smederij.

Het Koetshuis

Op de splitsing Oude Kerkstraat-Paleisstraat staat sinds 1880 het Koetshuis. De klokgevel met daarin de zesdelige schuiframen vallen het meest op.

Museum ’t Oude Slot

Verscholen in een prachtige wijk ligt, omringd door een gracht, een van de mooiste Rijksmonumenten van Veldhoven.

Selstadium

Burgemeester Antonius Janssens liet in 1895 op deze zichtlocatie dit prachtig pand bouwen.

De Protestantse Pastorie

De naam Protestantse Pastorie verwijst naar de geschiedenis van het pand dat in 1770 werd gebouwd. Maar haar verhaal begint al eerder.

Oude raadhuis

Dit gebouwtje herinnert ons er aan dat Oerle eens een eigen gemeente was.

Villa ‘het Slot’

Deze markante villa werd in 1928 gebouwd naar een ontwerp van de Bossche architect Albert Valk, de broer van de meer bekende Hendrik Valk.

Klooster en pensionaat

Meer dan 100 jaar hebben het klooster en het pensionaat “Onze Lieve Vrouw van Lourdes” het straatbeeld van de Oude Kerkstraat bepaald.

Het Trapjeshuis

Het markante Trapjeshuis is zo genoemd naar de trapgevels aan de zijkant.

De tram

Tussen 1897 en 1937 reed er een stoomtram door de Kempen, van Eindhoven naar Reusel.

De Lindebloem

Op 16 februari 1901 werd bij notaris Hordijk te Vessem door lokale boeren de Coöperatieve Roomboterfabriek “De Lindebloem” opgericht.

De Schaapskooi

“De Schaapskooi” was de laatste herinnering aan het boerenleven op Sondervick.

Huize Ter Eik

Dankzij een verharde weg, een trambaan en de Gender had het een gunstige ligging voor industrieën en was het aantrekkelijk voor fabrikanten in markante villa’s.

Locht 44 en 44a

Op de Locht in Veldhoven staan enkele karakteristieke panden die herinneren aan de industrialisatie die in de tweede helft van de 19e eeuw de dorpen in de Kempen veroverde.

Molen De Adriaan

Op de grens van Meerveldhoven en d’Ekker staat de molen ‘De Adriaan’, een rijksmonument uit 1906.

Zandoerle 30

Zandoerle 30 is een langgevelboerderij van omstreeks 1865. Het is een rijksmonument.

Kapelstraat 8

Door aannemer Pieter van Grootel in zakelijke stijl gebouwde villa naar voorbeelden van de wereldbekende architect Willem Marinus Dudok.

Zandoerle 11

De woonboerderij, meer dan 100 jaar verbonden geweest aan de familie Van de Ven, kent een rijke geschiedenis.

Café De Beurs

Al in de 19de eeuw stonden er tegenover de kerk in Veldhoven-dorp twee cafés: het café van Friedje Verhagen (Dorpstraat 15) en dat van Driek Bijnen (Dorpstraat 17).