Zoek
Sluit dit zoekvak.

Veldhovens geweten

Veldhovens geweten is een artikelreeks in het Veldhovens Weekblad over bijzonder Veldhovens erfgoed.

Een donderslag bij heldere hemel

Op de zonnige ochtend van zondag 17 september 1944 wordt de bevolking van het kerkdorp Zeelst opgeschrikt door een geallieerd bombardement. Bij het bombardement zijn 19 burgerslachtoffers te betreuren. Nog ieder jaar worden op 17 september de slachtoffers herinnerd en herdacht.

Market Garden
Die ochtend gaat operatie Market Garden van start. Het doel is een weg te veroveren vanaf Leopoldsburg in België via o.a. Valkenswaard, Eindhoven, Son, Uden, Veghel naar Nijmegen en tenslotte over de Rijn naar Arnhem.

De eerste brug
Met parachutisten moeten alle bruggen op de route tegelijkertijd worden veroverd en in handen gehouden worden tot de grondtroepen hen over de weg bereiken. De eerste brug op de route is die over het Wilhelminakanaal bij Son. De parachutisten zullen in hun trage transportvliegtuigen met gliders erachter uit westelijke richting komen aanvliegen, dus in de buurt komen van vliegveld Welschap. Als het afweergeschut daar nog actief zou zijn, zou dat kunnen leiden tot grote verliezen aan mensen en materieel. Op dit te voorkomen wordt besloten om enkele uren eerder het afweergeschut rond het vliegveld te bombarderen met fragmentatiebonnen (splinterbommen). Het geschut raken is erg moeilijk, maar met dit type bommen kan de bemanning worden uitgeschakeld en kan het geschut het zwijgen worden opgelegd.

Gewenning
In de weken en maanden voor 17 september 1944 is het vliegveld al vaak gebombardeerd. De startbanen en hangars waren toen het doelwit. Bij de bevolking was een gevoel van redelijke veiligheid ontstaan. Het gebeurde steeds van geringe hoogte, ver van het dorp.

Dit keer is het anders. De doelen liggen verder van het vliegveld, sommige zelfs bij buurtschappen. Het bombardement gebeurt van grote hoogte (5 km). Bommenwerpers, die niet correct komen aanvliegen en richten, ondernemen een tweede poging en laten na een extra rondje hun bommen een kwartier later los. Daardoor vallen er ook doden onder de mensen die na het eerste bombardement hulp te hulp schoten. Per doel worden 180 bommen afgeworpen. Het is dan ook geen wonder dat er buiten de 19 meestal zwaar verminkte doden nauwelijks gewonden zijn.

Herinneren, herdenken en bewustwording
Alle jaren daarna wordt op 17 september een mis opgedragen in de parochiekerk van Zeelst, gevolgd door een herdenking op het kerkhof. Daarbij staan de sprekers stil bij de dramatische gebeurtenis in 1944. In het dagelijks leven gunt men zich weinig tijd voor bezinning. De wederopbouw vraagt ieders inzet. Als nabestaande moet je maar “sterk zijn” en hard werken.

Bij de 70-jarige herdenking in 2014 wordt vanuit de heemkundekring Zeelst Schrijft Geschiedenis een monument voor de slachtoffers onthuld op het Meiveld in het Citycentrum, vlakbij het gebied waar de meeste slachtoffers zijn gevallen. Dit monument, ontworpen en gemaakt door kunstenaar Will Dams, stelt een bliksemschicht voor en krijgt de naam: “Donderslag bij heldere hemel”. Het symboliseert het plotselinge karakter van het bombardement. Niemand zag het aankomen. Bovendien is er een plaquette geplaatst met de namen en leeftijden van de slachtoffers.

MEER ARTIKELEN

Het verdwenen schilderij

Eeuwenlang heeft in de R.K. pastorie van Veldhoven-Dorp een schilderij gehangen waarop de familie Bertrandt staat afgebeeld. Naar één van de afgebeelde familieleden – Carolus Bertandt – is in Veldhoven in 1967 een straat vernoemd, de Pastoor Bertrandstraat. Tegenwoordig hangt het schilderij in de abdij van Postel.

Lees meer

KPJ Sportdagen van weleer

De KPJ (Katholieke Plattelands Jongeren) is in de jaren twintig van de vorige eeuw ontstaan uit de Rooms Katholieke Jonge Boerenstand (RKJB) en de Boerinnen Jeugd Bond (BJB). De activiteiten zijn destijds gericht op het kunnen runnen van een boerderij of een tuinderij, maar ook sportdagen, zomerkampen en ploegwedstrijden.

Lees meer

Soldaten in de Kempen

Ze waren welkome gasten in september 1944, maar in de loop van haar geschiedenis heeft de Kempen ook veel last gehad van legers die door de regio trokken en er huis hielden.

Lees meer

“It is mei sizzen net to dwaen”

Merefelt, hoogste etage, uitzicht over Veldhoven. Ideaal voor een ‘starter’ op de woningmarkt, maar ook voor een moeder en oma van 98. Sjoerdje Beerens – ze leefde in drie culturen – voelt zich er thuis. Zij vertelt waarom.

Lees meer

Extreem weer in Veldhoven: dakstro als veevoer

We klagen graag over het weer: te heet, te nat, te koud, te droog. Afgelopen winter stond in het teken van de wateroverlast. Overheidsmaatregelen vangen dan de ergste schade op zodat de lasten voor de burger worden beperkt. In het verleden waren de klappen groter.

Lees meer

Op de markt is een gulden…

“Uiteraard is er een gemeentelijk Marktreglement,” zegt marktmeester Jeroen Sanders van de weekmarkt in het Citycentrum. “Maar de gezamenlijke marktkooplui hebben ook met elkaar praktische afspraken gemaakt. Zij kennen de regels en weten wat werkt in de praktijk.

Lees meer

D’r is gin schonder plekske op de wirreld

Ieder jaar vindt in Nederland op 11 november een aardverschuiving plaats. Vanaf die datum worden veel plaatsen opeens aangeduid met een bijnaam, en dat blijft dan zo tot en met carnaval. De carnavalsnaam voor Veldhoven wordt ‘Rommelgat’ en het carnavalskrantje krijgt de naam ‘de Rommelpot’.

Lees meer

Ongenode buitenlandse gasten en petazzi

Stel je voor: de gemeente laat weten dat zij vanwege een ernstig woningtekort jouw huis heeft aangewezen voor huisvesting van vier mannen. Niemand wacht op zo’n toewijzing. In de oorlog was dat een normale procedure.

Lees meer

De eerste generatie Oekraïnse migranten

Migranten staan hoog genoteerd in de politieke agenda. Sommige Veldhovenaren boden en bieden onderdak aan Oekraïners. Hoe ging en gaat Veldhoven om met deze buitenlanders? Erfgoedhuis Veldhoven vraagt Veldhovenaren naar hun ervaringen als migrant of nauw betrokkene bij migratie.

Lees meer

We goan wir rommelen in ’t gat

Het door Sjef Eikemans en Sjef Smolders in 1961 op het verzoek van de gemeente opgerichte organiserend comité geeft zichzelf de naam van ‘de Frotters’, ontleend aan de toen nog bloeiende sigarenindustrie; men noemt iemand die hierin werkzaam is unne Frotter.

Lees meer

Ploegwedstrijden, levende historie

Ploegwedstrijden zijn in Veldhoven al vele decennia een begrip. In 2023 werd aan de Oerse Baan de 67e editie gehouden. Bij de eerste wedstrijd in 1957 zijn het de paarden die de ruime overhand hebben: in Zeelst zijn er destijds maar twee boeren die een trekker hebben.

Lees meer

Weversliedjes

Dat hand- of huiswevers een armoedig bestaan hadden blijkt uit officiële stukken maar ook uit liedjes uit die tijd. In 1834 staan er in Zeelst 49 huizen waarvan bekend is dat de eigenaar wever van beroep is. De landmeter van het kadaster tekent hierbij aan dat het om slecht gebouwde huizen gaat waar de linnen- en pellenwevers wonen

Lees meer

Koning Klant werd praktisch

“Het gat van Veldhoven is gedicht” meldde het Eindhovens dagblad op 29 september 1978, daags na de officiële opening van het Citycentrum. De eerste fase van een stedelijke ontwikkeling die op 19 oktober 1983 werd voortgezet met de afronding van de tweede fase, 40 jaar geleden.

Lees meer

De Onze Lieve Vrouwedijk versus De Run 5100

Soms gaan straatnamen heel lang mee. In wat sinds 1921 de gemeente Veldhoven is, komen we in de 16e eeuw straatnamen tegen die we nog herkennen: Sittersewech, Eyndhovesche wech, Muggenhoelstraet. Een straatnaam met een lange geschiedenis en een bijzondere status is de Onze Lieve Vrouwedijk.

Lees meer