Veldhovens geweten

Veldhovens geweten is een artikelreeks in het Veldhovens Weekblad over bijzonder Veldhovens erfgoed.

Op de markt is een gulden…

“Uiteraard is er een gemeentelijk Marktreglement,” zegt marktmeester Jeroen Sanders van de weekmarkt in het Citycentrum. “Maar de gezamenlijke marktkooplui hebben ook met elkaar praktische afspraken gemaakt. Zij kennen de regels en weten wat werkt in de praktijk. Zij hebben samen een volgorde vastgesteld wanneer iemand het plein op mag om zijn kraam op te tuigen of af te breken. Sommige kooplui beginnen al om half 6. Anderen komen pas tegen openingstijd met hun foodtruck.”

Al in de 14e eeuw krijgt Oerle rechten en privileges van de landheer. Naast vrijstelling van tol in heel Brabant mogen er 7 jaarmarkten gehouden worden. De ‘moderne’ St. Jansmarkt is voor het laatst in 2014 gehouden.

De eerste weekmarkt
Tussen 1952-1956 breidt de wijk d’Ekker zich uit tot in totaal 1.250 woningen. Er is grote vraag naar huizen voor de arbeiders van Philips en Daf. In oktober 1952 betrekken de eerste wijkbewoners hun huis aan de Lange Mees. Op het Klaverplein start de 1e weekmarkt in de Veldhovense geschiedenis. Op18 juni
1963 verhuist de markthandel naar het kerkplein. Met de leuze: “Kooplui en kopers, zet U allen Uw beste beentje voor”, verklaart burgermeester Ras de nieuwe markt aan de Burgermeester van Hoofflaan voor geopend.

Marktcommissie
Januari 1975 verschijnt een nieuw regelement voor de weekmarkt. Een commissie bestaande uit 3 marktkooplui, 2 vertegenwoordigers van klanten, 1 marktmeester en 1 ambtenaar/voorzitter van de afdeling Cultuur, Onderwijs en Bijzondere wetten gaan in overleg lopende zaken regelen. De Marktcommissie brengt gevraagd en ongevraagd advies uit aan het college over onderwerpen en zaken betreffende het functioneren van de markt en/of die vallen binnen het werkgebied van de markt.

Uit de lucht
Wethouder voor milieu P. Mengde presenteert de milieubox voor chemisch afval op 1 oktober 1990 tijdens de weekmarkt aan de Burgemeester van Hooflaan. Een aantal parachutisten brengt de groene box naar de markt.

Naar het Meiveld
Op 6 oktober 2003 verhuist de weekmarkt naar het Meiveld. “Op maandag stallen de marktlieden hun waar voor je uit in hartje Veldhoven. Kortom, voor ieder wat wils! En de prijzen zijn voor elke portemonnee. De maandagse weekmarkt begint om 11:00 uur en duurt tot 16:30 uur.”
Marktmeester Jeroen Sanders is door het college is aangesteld voor de behartiging van de dagelijkse gang van zaken op de markt. Hij ziet jaren geleden al dat er iets moet veranderen. “De markt loopt niet meer zoals hij eerder liep. Vooral de opstelling van de kramen is ongelukkig.” Sanders start met de marktcommissie een gesprek over een betere verdeling van de plaatsen, met groot succes.

Toekomst
Niet iedereen kan zo maar op de markt gaan staan. De eis is min. 40 maandagen en minstens 3 x per maand aanwezig zijn. Belangrijk voor de continuïteit en herkenbaarheid. Ook de markt vergrijst. Ondernemers worden oud en animo hun zaak over te nemen is er vaak niet.

Op de markt is een gulden een daalder waard.
Eén nog niet vergeten reclametekst, maar jongeren weten niet meer dat een daalder anderhalve gulden was. “Wanneer je als marktkoopman niet onder de prijzen in de winkel kunt blijven, kun je de kraam beter sluiten. Want dan valt er geen droog brood te verdienen”.

Foto: Van jaarmarkt in Oerle tot weekmarkt in het Citycentrum. (Foto: Erfgoedhuis Veldhoven)

MEER ARTIKELEN

KPJ Sportdagen van weleer

De KPJ (Katholieke Plattelands Jongeren) is in de jaren twintig van de vorige eeuw ontstaan uit de Rooms Katholieke Jonge Boerenstand (RKJB) en de Boerinnen Jeugd Bond (BJB). De activiteiten zijn destijds gericht op het kunnen runnen van een boerderij of een tuinderij, maar ook sportdagen, zomerkampen en ploegwedstrijden.

Lees meer

Soldaten in de Kempen

Ze waren welkome gasten in september 1944, maar in de loop van haar geschiedenis heeft de Kempen ook veel last gehad van legers die door de regio trokken en er huis hielden.

Lees meer

“It is mei sizzen net to dwaen”

Merefelt, hoogste etage, uitzicht over Veldhoven. Ideaal voor een ‘starter’ op de woningmarkt, maar ook voor een moeder en oma van 98. Sjoerdje Beerens – ze leefde in drie culturen – voelt zich er thuis. Zij vertelt waarom.

Lees meer

Extreem weer in Veldhoven: dakstro als veevoer

We klagen graag over het weer: te heet, te nat, te koud, te droog. Afgelopen winter stond in het teken van de wateroverlast. Overheidsmaatregelen vangen dan de ergste schade op zodat de lasten voor de burger worden beperkt. In het verleden waren de klappen groter.

Lees meer

D’r is gin schonder plekske op de wirreld

Ieder jaar vindt in Nederland op 11 november een aardverschuiving plaats. Vanaf die datum worden veel plaatsen opeens aangeduid met een bijnaam, en dat blijft dan zo tot en met carnaval. De carnavalsnaam voor Veldhoven wordt ‘Rommelgat’ en het carnavalskrantje krijgt de naam ‘de Rommelpot’.

Lees meer

Ongenode buitenlandse gasten en petazzi

Stel je voor: de gemeente laat weten dat zij vanwege een ernstig woningtekort jouw huis heeft aangewezen voor huisvesting van vier mannen. Niemand wacht op zo’n toewijzing. In de oorlog was dat een normale procedure.

Lees meer

De eerste generatie Oekraïnse migranten

Migranten staan hoog genoteerd in de politieke agenda. Sommige Veldhovenaren boden en bieden onderdak aan Oekraïners. Hoe ging en gaat Veldhoven om met deze buitenlanders? Erfgoedhuis Veldhoven vraagt Veldhovenaren naar hun ervaringen als migrant of nauw betrokkene bij migratie.

Lees meer

We goan wir rommelen in ’t gat

Het door Sjef Eikemans en Sjef Smolders in 1961 op het verzoek van de gemeente opgerichte organiserend comité geeft zichzelf de naam van ‘de Frotters’, ontleend aan de toen nog bloeiende sigarenindustrie; men noemt iemand die hierin werkzaam is unne Frotter.

Lees meer

Ploegwedstrijden, levende historie

Ploegwedstrijden zijn in Veldhoven al vele decennia een begrip. In 2023 werd aan de Oerse Baan de 67e editie gehouden. Bij de eerste wedstrijd in 1957 zijn het de paarden die de ruime overhand hebben: in Zeelst zijn er destijds maar twee boeren die een trekker hebben.

Lees meer

Weversliedjes

Dat hand- of huiswevers een armoedig bestaan hadden blijkt uit officiële stukken maar ook uit liedjes uit die tijd. In 1834 staan er in Zeelst 49 huizen waarvan bekend is dat de eigenaar wever van beroep is. De landmeter van het kadaster tekent hierbij aan dat het om slecht gebouwde huizen gaat waar de linnen- en pellenwevers wonen

Lees meer

Koning Klant werd praktisch

“Het gat van Veldhoven is gedicht” meldde het Eindhovens dagblad op 29 september 1978, daags na de officiële opening van het Citycentrum. De eerste fase van een stedelijke ontwikkeling die op 19 oktober 1983 werd voortgezet met de afronding van de tweede fase, 40 jaar geleden.

Lees meer

De Onze Lieve Vrouwedijk versus De Run 5100

Soms gaan straatnamen heel lang mee. In wat sinds 1921 de gemeente Veldhoven is, komen we in de 16e eeuw straatnamen tegen die we nog herkennen: Sittersewech, Eyndhovesche wech, Muggenhoelstraet. Een straatnaam met een lange geschiedenis en een bijzondere status is de Onze Lieve Vrouwedijk.

Lees meer

Een donderslag bij heldere hemel

Op de zonnige ochtend van zondag 17 september 1944 wordt de bevolking van het kerkdorp Zeelst opgeschrikt door een geallieerd bombardement. Bij het bombardement zijn 19 burgerslachtoffers te betreuren. Nog ieder jaar worden op 17 september de slachtoffers herinnerd en herdacht.

Lees meer